Necmettin Halil Onan

Necmettin Halil Onan (1902-1968)

       1902’de Çatalca’da doğdu. Babası, Duyün-u Umumiye memuru Halil Hilmi Bey idi. Ortaöğrenimini Vefa Lisesi’nde tamamladı. 1919 yılında Dârülfünun Edebiyat Fakültesinde açılan sınavı kazanarak Türk Dili ve Edebiyatı bölümüne kaydoldu. Cenap Şahabettin, Fuad Köprülü, Ferit Kam, Yusuf Şerif, Yahya Kemal, Hüseyin Daniş gibi edebiyatçıların öğrencisi oldu.

      İstanbul’un işgali üzerine okul geçici olarak kapatılınca milli mücadeleye katılmak üzere Ankara’ya geçti. Ankara Talimatgahı’nda zabit vekili oldu, Anadolu Ajansı Siyasi servisi’nde çalıştı.

       Milli mücadele bittikten sonra İstanbul’a dönerek yarım kalan eğitimine devam etti, 1924 yılında mezun oldu. Bir süre tekrar Anadolu Ajansı’nda ve özel okullarda çalıştı. 1929 yılından itibaren İzmir, Adana, Ankara illerinde pek çok lisede edebiyat öğretmenliği ve lise müdürlüğü yaptıktan sonra maarif müfettişi oldu.

        1942-1946 yıllarında Yüksek Öğretim Genel Müdürlüğü yaptı. Ankara Üniversitesi DTCF’de Eski Türk Edebiyatı Profesörü olarak dersler verdi. 1959’da üniversitedeki görevinden emekli oldu. 18 Ağustos 1968 günü İstanbul’da hayatını kaybetti.

       Necmettin Halil, yazın yaşamına aruz ölçüsünde şiirler yazarak başladı. İlk şiirleri Nedim dergisinde yayımlandı. Aruzu bırakıp hece ölçüsünde şiirler yazmaya başladığında şiirlerini Dergah ve Hayat dergilerinde yayımladı. Şiirlerini 1927’de ve 1933’de bastırdığı iki kitapta topladı. Aşk, doğa ve milli duygular ile ilgili şiirler yazdı. Son dönem şiirlerinde Yahya Kemal Beyatlı etkisi görülür. İşleyen Yara adlı romanı, kitap olarak basılmamış ancak 1932 yılında Vakit Gazetesi’nde tefrika edilmiştir. Ortaokullar için dilbilgisi kitapları da hazırlamıştır.

      Milli Edebiyat hareketinin geliştiği sırada yetişen şair şiirlerinde bireysel duygulanışlarıyla, ulusal duyguları birlikte işlemiştir. Şiirlerini Çakıl Taşları(1927) ve Bir Yudum Daha(1933) adlı kitaplarında toplamıştır.

Diğer Kitapları:

Dilbilgisi (1928), 2 cilt

Dilbilgisi (1934)

Dilbilgisi (1943), İlkokullar için

İzahlı Divan Şiiri Antolojisi (1940, 1946)

Namık Kemal’ in Talim-i Edebiyatı üzerine bir Risalesi (1950)

Leyla ve Mecnun (1956), Fuzuli’nin eserinin tenkidi 

BİR YOLCUYA

 Dur yolcu! Bilmeden gelip bastığın

Bu toprak, bir devrin battığı yerdir.

Eğil de kulak ver, bu sessiz yığın

Bir vatan kalbinin attığı yerdir.

Bu ıssız, gölgesiz yolun sonunda

Gördüğün bir tümsek, Anadolu’nda,

İstiklâl uğrunda, namus yolunda

Can veren Mehmed’in yattığı yerdir.

Bu tümsek, koparken büyük zelzele,

Son vatan parçası geçerken ele,

Mehmed’in düşmanı boğduğu sele

Mübarek kanını kattığı yerdir.

Düşün ki, haşr olan kan, kemik, etin

Yaptığı bu tümsek, amansız, çetin

Bir harbin sonunda bütün milletin

Hürriyet zevkini tattığı yerdir.

ÖMRÜNE YAN KUZUM

Karanlık hayatı ışıklandıran

Tutuşmuş bir kalbin alevleridir;

Kızıllık görmeyen ufku andıran

Bir yürek bahtına yansa yeridir.

Vah o boş kalbe ki aşkı tatmadı!

Ah o tat, duydukça doyulmayan tat!

Yanmanın lezzeti, acının tadı;

Yerine başkası konulmayan tat!

Ömrüne yan kuzum, bir çift göz için

Canını o korla dağlamadınsa!

Bir güzel yüz için, bir tek söz için,

Bir tutam saç için ağlamadınsa!

                        Necmettin Halil ONAN