Enis Behiç KORYÜREK

Enis Behiç KORYÜREK  (1891-1949)

        Askerî Doktor Behiç beyin oğludur. İlk tahsilini Selânik ve Üsküp idadilerinde lise tahsilini İstanbul lisesinde yaptı. 1913’de Mekteb-i Mülkiye’den mezun oldu. İlk şiirlerini de bu sıralarda yazdı. 1913’te Mülkiye Mektebi’nden mezun oldu. Hariciye Nezareti’nde çalışmaya başladı. 1916’dan sonra  Bükreş ve Budapeşte’de görevlendirildi. Burada Ahmed Hikmet Müftüoğlu ile tanıştı. Yedi sene Macaristan’da kaldıktan sonra 1922’de yurda döndü. Türkiye’ye döndükten sonra Kurtuluş Savaşı’nı destekleyen “Müdafaa-i Milliye”ye katıldı. Cumhuriyetten sonra Fransızca ve edebiyat öğretmenliği yaptı. Hariciye, Adliye ve İktisat vekâletlerinde oldukça mühim vazifelerde bulundu. 1946 ya kadar muhtelif memurluklarda bulundu. 1946’da Demokrat Parti’den Zonguldak Milletvekili adaylığını koymak için vazifesinden ayrıldı. Vefatına kadar geçen üç senesini, tasavvuf heyecanları içinde geçirdi1.

      Şâir bu tarihten sonra kendisini ruhlar âlemine vermiş, XVII. asrın ikinci yansında yaşayan Mevlevi şeyhlerinden Çedikçi Süleyman Çelebi’nin ruhu ile tanışmış onun verdiği ilhamlarla yazdığı şiirler “Vâridât-ı Süleyman, – Çedikçi Süleyman Çelebi ruhundan ilhamlar” ölümünden biraz önce bastırılmıştır.

Edebî Şahsiyeti

     Şairliğinin ilk yıllarında Servet-i Fünun tesirinde ve aruzla şiirler yazmağa başlayan Enis Behiç asıl şahsiyetini Ziya Gökalp’in tavsiyesi ile hece vezni ile yazdığı şiirlerinde bulmuştur. Şairliğinin en kuvvetli devresi, eski çağların hatıra ve heyecanlarıyla örülmüş olan millî kahramanlık şiirlerini yazdığı devredir. Balkan felâketi dolayısıyla duyduğu millî elemlerle aruz vezniyle vatan için mersiyeler yazmıştır. Hatta bir aralık bu vezni alaturka musikinin usulleri ile birleştirmeğe çalışmıştı. Fakat şiire millî heyecanla giren bu sanatkâr, kısa bir zamanda hece cereyanına katılmış ve hece ile de yine millî-destânî neşideler söylemiştir.

Millî Neşide’den

Biz kimleriz? Biz Al taydan gelen erleriz.
“Çamlıbel “de uğuldarız; coşar gürleriz
Biz öyle bir milletiz ki ezelden beri
Hak yolunda yalın kılıç hep seferberiz.
Yürüyoruz; başımızda “ay-yıldızımız,
Genç, ihtiyar, kadın, erkek, oğul, kızımız.
Soyumuzda ne kahraman kardeşler vardır:
Türkmen, Oğuz, Başkurd, Tatar ve Kırgız’ımız
Demir dağlar delmiş olan Bozkurtlarız ki
Orhun’da var Kül-Tigin’den kalma yazımız
Hamlemizden yere geçer kanlı saraylar,
Bizce birdir gedalarla Baylar, Giraylar…
Medeniyet şimşeğinden gelir hızımız;
Sorma: Kimdir kanatlanmış bu genç alaylar:
Bunlar bütün nûra doğru akın eden Türk!
Hey koca Türk, uzakları yakın eden Türk!

      O bu manzumelerini yazarken arada bir “Klasik Hece” üzerinde değişiklikler yapmayı düşünmüş 6+4 yerine 7+4 le söylemek yahut 3+3+4 tarzında yeni bir on’lu vezin yapmak gibi tecrübelere de girişmiş. Bu tecrübeler ses bakımından pek başarılı olmamış, fakat bir manzumede bir kaç vezni birden kullanmak suretiyle yazdığı bazı şiirlerde, onun bu, yenilik ve değişiklik hevesinin başarılı olduğu ve tutunduğu görülmüştür. Bunlar arasında “Süvariler” ve bilhassa ”Gemiciler” isimli manzumeler, böyle bir “Serbest hece”nin en başarılı verimleridir. _

        Şairin, Türk denizcilik tarihinden aldığı mevzu ve motiflerle süslediği manzum destanları, bilhassa Gemiciler adındaki millî kahramanlık terennümleri, ona, içinde yaşadığı çağların milliyetçi cereyanına uymak bakımından, devrinin birçok hececilerinden daha üstün bir yer vermiştir. Şair “Sevgili Yurdum” için başlığı altında topladığı on altı şiiri ile kendi san ‘at ve şahsiyetine yalnız hece vezni tarihinde değil, millî edebiyat cereyanı tarihinde de gerçek ve haklı bir yer sağlamıştır.

ESERLERİ

Şiir

Miras (1927)
Varidat-ı Süleyman (1949)
Güneşin Ölümü (1951) 

Şiirlerinden 
Gemiciler
Hatıra