1922 : Ateşten Gömlek (Halide Edip Adıvar); Sözde Kızlar (Peyami Safa)
1926 : Vurun Kahpeye (H.E. Adıvar)
1928 : Sodom ve Gomore (Y. Kadri Karaosmanoğlu); Dikmen Yıldızı (A. Gündüz)
1929 : Halâs (Mehmet Rauf)
1932 : Yaban (Y. Kadri Karaosmanoğlu)
1934 : Ankara (Y. Kadri Karaosmanoğlu)
1938 : Üç İstanbul (Mithat Cemal Kuntay)
1939 : Biz İnsanlar (Peyami Safa)
1956 : Esir Şehrin İnsanları (Kemal Tahir)
1957 : Var Olmak (İlhan Tarus)
1961 : Esir Şehrin Mahpusu (Kemal Tahir)
1962 : Kalpaklılar (Samim Kocagöz); Hükümet Meydanı (İlhanTarus)
1963 : Doludizgin (S. Kocagöz); Küçük Ağa (Tarık Buğra); Kurtlar Sofrası (Attilâ İlhan)
1965 : Yorgun Savaşçı (K. Tahir)
1966 : Küçük Ağa Ankara,da (T. Buğra); Kutsal İsyan (Hasan İzzettin Dinamo)
1967 : Vatan Tutkusu (İlhan Tarus)
1973 : Sahnenin Dışındakiler (Ahmet Hamdi Tanpınar)
1974 : Toz Duman İçinde (Talip Apaydın)
1975 : Sırtlan Payı (A. İlhan); Haçin (Zebercet Coşkun); Yüzbaşı Selâhattin’in Romanı (İlhan Selçuk)
1976 : Vatan Dediler (alip Apaydın)
Bu romanların bazılarında olaylar Kurtuluş Savaşı yıllarında geçmesine karşın ana tema Kurtuluş Savaşı değildir.
Ya ateşkes dönemindeki İstanbul’dur: Sözde Kızlar, Sodom ve Gomore, Üç İstanbul, Esir Şehrin İnsanları, Biz İnsanlar, Esir Şehrin Mahpusu, Sahnenin Dışındakiler gibi…
Ya da Kurtuluş Savaşıyla yüzeysel bir ilgisi vardır: Dikmen Yıldızı, Halâs gibi…
Ya bir kahramanın gerçek yaşamöyküsü, veya tarih kitabı niteliğindedir: Yüzbaşı Selâhattin, Kutsal İsyan gibi…
Ya da olaylar çok daha sonraki yıllarda geçmekte, Kurtuluş Savaşı, roman kahramanlarının anıları, düşünceleri biçiminde küçük küçük tablolar halinde anlatılmaktadır: Kurtlar Sofrası, Sırtlan Payı gibi.
 |
| Esir Yunan’lı Generaller |
Doğrudan Kurtuluş Savaşını konu edinen romanlar ise çoğunluğu ile Batı cephesini ele almış, çete ya da düzenli ordu savaşlarını, Yunanlıların köy ve kasabalara yaptıkları baskınları, geri püskürtülmelerini, kıyımları anlatmıştır. Güneyde, Güneydoğudaki çete savaşları olsun, Doğudaki Kurultaylar dönemi olsun, Ankara kentindeki siyasal olaylar, gelişmeler olsun (Ankara romanı dışında) gereği gibi işlenmemiştir.
Birkaç romanda değinilip geçilen, dış ülkelerle ilişkiler, örneğin İngiliz, Fransız, İtalyan, Sovyet devletlerinin savaştaki tutumu, dış yardımlar konusu hemen hiç işlenmemiştir.
Kurtuluş Savaşı bir subay savaşı olmuştur, doğru. Ancak, düzenli ordunun büyük kütlesini oluşturan köylü sınıfı, Mehmetçik denip geçilen büyük kütle gereği gibi konmamıştır bu romanlara.
Kaynak: Mehmet DOĞAN
Türk Romanında Kurtuluş Savaşı