TAZİMAT DÖNEMLERİ

I.Dönem Tanzimat Edebiyatının Özellikleri

II.Dönem Tanzimat Edebiyatının Özellikleri

1-  Edebiyatı halkı eğitmek ve bilinçlendirmek için bir araç olarak görürler. Sanatçılar edebiyatın yanında siyasetle de uğraştılar.

1-   Bu dönem sanatçıları devrin siyasî baskıları yüzünden topluma yönelik sanat yapamamışlar; ferdi konuları işlemiş, “sanat için sanat” anlayışını benimsemişlerdir.

2-  “Toplum için sanat” anlayışı benimsenmiştir.

2-   Birinci dönemdeki sade dil anlayışı terk edilmiş,  eserlerde kullanılan dil ağırlaşmış, sanatlı söyleyişe önem verilmiştir.

3-  Sade bir dille yazmak amaçlanmışsa da tam bir başarı sağlanamamıştır.

3-  Romantizmin etkisi görülen şiir arûz ölçüsüyle yazılmıştır.

4-  Süslü,sanatlı anlatımın yerine düşüncenin özünü veren yeni bir anlatım oluşturulmuştur.

4-  Gazetecilik eski işlevini yitirmiş, siyasal ve toplumsal sorunlardan söz etmek yerine günlük olaylar aktarılmıştır.

5-  Roman, öykü, makale, fıkra, eleştiri, tiyatro, gazete gibi türler ilk kez edebiyatımıza girmiştir.

5-   Tiyatro eserleri oynanmak için değil, okunmak için yazılmıştır.

6-  Edebiyatta hak, adalet, eşitlik, özgürlük gibi kavramlar ilk kez yer almıştır.

6-   “Güzel olan her şey”’in şiire konu olabileceği kabul edilmiş; şiirin konusu genişletilmiştir. Şiirde bireysel duygulanmalar ağırlık kazanmıştır.(aşk, ölüm, karamsarlık, tabiat, felsefe, metafizik…)

7-  Yeni düşünceler eski biçimlerle dil getirilmiştir.

7-  Divan şiiri nazım biçimleri terk edilmeye başlanmış, Batılı biçimlerim ilk örnekleri verimeye başlanmış.

8-  Ortaya konulan ürünler taklit olduğu için teknik yönden zayıftır. Romancı romana ve kahramanlara sı sık müdahale etmiş(öznel bir tutum içinde) eserin araç olarak görülmesi sanat yönünden ihmal edilmesine neden olmuştur.

8- Bu dönemin şiiri Servet-i Fünûn şiirine örnek olmuş ve zemin hazırlamıştır.

9-  Divan edebiyatını eleştirdiler. Halk edebiyatını savundular; ama bunu pratikte gerçekleştiremediler.

9-   Bu dönemde roman ve öykü tekniği iyice gelişmiş, Batı standartlarına yakın eserler verilmiştir. Konular genelde İstanbul’un belli yerlerinden, Batılılaşma yolundaki ailelerden seçilmiş, cariyelik, esirlik, yanlış batılılaşma işlenmiştir.

10-  Divan şiirinin nazım biçimleri, aruz ölçüsü aynen kullanılmış; fakat şiirin içeriği değişmiştir. Nazım birimi yine beyittir.

10-    A.Hamid Tarhan romantizmden; Sami Paşazade Sezai, Recaizade Ekrem Realizmden; Nâbizade Nazım ise Natüralizmden etkilenmiştir.

11-  Şiirde parça güzelliği yerine bütün güzelliği esas alınmış ve  şiirlere ilk defa konuyla ilgili isimler verilmiştir. Şiirde estetik  güzellik yerine içerik ön plana çıkarılmıştır.

11-Muallim Nâci bu dönemde Divan Edebiyatını savunan tek önemli sanatçıdır.

12-  Halkı eğitmede bir araç olarak görülen tiyatroda dil diğereserlere göre oldukça sadedir.

13-  Şinasi ve Ahmet Vefik Paşa Klasizm’den, Namık Kemal, Ahmed Mithat Efendi ve Şemsettin Sami ise romantizmden etkilenmişlerdir.  Ayrıca bu dönemde realizm ve natüralizm denemeleri de yapılmıştır.

14-  Veremli olma, hastalıklı oluş, duygusallık…gibi konularla  birlikte  özellikle Fransız edebiyatı örnek alınmıştır.